Συνολικές προβολές σελίδας

Τρίτη, 15 Νοεμβρίου 2016

Ενδείξεις ότι υπάρχει ανάγκη για αισθητηριακή ολοκλήρωση

Όσον αφορά το Γιώργο, αργήσαμε πολύ να καταλάβουμε ότι έχει αισθητηριακή δυσλειτουργία (και πώς να το καταλαβαίναμε δηλαδή, μήπως εμείς ξέραμε τι μας γίνεται). Αποδίδαμε τα προβλήματα μόνο στην κινητική αναπηρία που προκαλεί η εγκεφαλική παράλυση.  Ωστόσο, καθώς το παιδί μεγάλωνε και ήταν πλέον σε θέση να εκφραστεί, κάποια σημεία άρχισαν να μας προβληματίζουν. Όταν το παιδί πήγε στο Δημοτικό αρχίσαμε να έχουμε περισσότερες υποψίες και να σχηματίζουμε πιο ολοκληρωμένη εικόνα. Τα αρχικά σημεία που παρατηρήσαμε ήταν τα εξής:

1. Ενώ ήταν ξαπλωμένος στο πάτωμα (δηλ. ήδη πεσμένος), έκλαιγε και φώναζε ότι θα πέσει.
2. Όταν τον ξάπλωνες στο κρεβάτι ανάποδα δηλ. το κεφάλι να είναι στη θέση των ποδιών, τρομοκρατούνταν και έκλαιγε
3. Δεν μπορούσε να κατευθυνθεί προς μία συγκεκριμένη και ορισμένη κατεύθυνση παρά μόνο αν του έδειχνες συγκεκριμένο  πράγμα π.χ φτάσε σ' εκείνη την πόρτα. Σε άγνωστο χώρο δε, υπήρχε πλήρης απουσία προσανατολισμού
4. Μπορεί να χτυπούσε, καμιά φορά άσχημα (μια φορά είχε σκίσει την παλάμη του σ' ένα σίδερο) και να μην διαμαρτυρόταν καθόλου. Αντίθετα μέσα στο στόμα υπήρχε τόση ευαισθησία, ώστε ορισμένα σημεία να μην μπορείς ούτε να τ' αγγίξεις με την οδοντόβουρτσα
5. Εξακολουθούσε να βάζει πράγματα στο στόμα του και να τα περιεργάζεται με το στόμα

Στη συνέχεια, καθώς μεγάλωνε, παρατηρήσαμε και τα εξής:
1. Δεν μπορούσε ν' αναγνωρίσει τα μέρη του σώματός του, εκτός από τα πολύ βασικά (κεφάλι, χέρια, πόδια)  ούτε με ανοιχτά μάτια, πόσο μάλλον με κλειστά. Τον έπιανες π.χ στην πλάτη και τον ρωτούσες τι πιάνω τώρα και σου έλεγε το πόδι.
2. Δεν μπορούσε να τοποθετήσει το σώμα του μες το χώρο και να καταλάβει τις σχετικές έννοιες (πάνω, κάτω, απέναντι και ειδικά το δίπλα) π.χ καταλάβαινε ότι κάτω είναι κάπου στο πάτωμα, αλλά δεν μπορούσε να καταλάβει ότι το παιχνίδι είναι κρυμμένο κάτω από το χαλί, ή το χαλί είναι πάνω από το παιχνίδι. 
3. Δεν μπορούσε καθόλου να γράψει ενώ τα χέρια είναι ελάχιστα πειραγμένα από  την εγκεφαλική παράλυση
4. Ενώ γνωρίζουμε ότι έχει πρόβλημα στον οπτικοκινητικό συντονισμό, διαπιστώσαμε ότι υπάρχει θέμα με την κατευθυντικότητα των γραμμάτων δηλ. όταν ξεκίνησε να διαβάζει έπρεπε κάποιος με το δάχτυλο να του δείχνει την κατεύθυνση των γραμμάτων
5. Είχε απραξία δηλ. ενώ ήξερε τη δραστηριότητα πόυ ήθελε να κάνει δεν μπορούσε να τη σχεδιάσει κινητικά και να την εκτελέσει π.χ του έλεγες ανέβα εκεί, έπρεπε να του δώσεις πολύ λεπτομερείς εντολές π.χ πιάσου από αυτό εδώ το σημείο, βάλε το άλλο χέρι σου εκεί κλπ.

Βλέπαμε λοιπόν τις κινητικές δυσκολίες που είχε από την εγκεφαλική παράλυση να συνοδεύονται και από τα παραπάνω και το παιδί να μένει στάσιμο δηλ. να κάνει τις κινήσεις και τις δραστηριότητες που είχε μάθει μέχρι 3-4 χρονών και να μην εξελίσσεται περαιτέρω. Η κατάσταση αυτή μας στενοχωρούσε και δεν ξέραμε τι να κάνουμε

Δευτέρα, 14 Νοεμβρίου 2016

Aισθητηριακή ολοκλήρωση (Sensory Integration S.I)

                             
 Τα παρακάτω είναι περίληψη μιας ομιλίας που έγινε με θέμα την αισθητηριακή ολοκλήρωση:
 
                            H αισθητηριακή ολοκλήρωση (sensory integration)  είναι η νευρολογική     
διαδικασία  με την οποία το σώμα, μέσω του νευρικού συστήματος προσλαμβάνει τα ερεθίσματα από το περιβάλλον, επεξεργάζεται τις πληροφορίες, τις ερμηνεύει, τις οργανώνει και τις ενοποιεί και κατόπιν δίνει την εντολή στο σώμα να δράσει ανάλογα μες το περιβάλλον.  Μιλάμε για τις κλασικές 5 αισθήσεις που όλοι γνωρίζουμε, αλλά και για δύο ακόμη: την ιδιοδεκτικότητα  και την αίσθηση από το αιθουσαίο. Η ιδιοδεκτικότητα είναι μια αίσθηση που τη λαμβάνουμε από τους μυς, τους τένοντες και τις αρθρώσεις και μας δίνει πληροφορίες για το πού βρίσκονται τα μέλη του σώματός μας στο χώρο (ώστε ακόμη και με κλειστά μάτια να γνωρίζουμε πού βρίσκονται αυτά). Η άλλη αίσθηση προέρχεται από το αιθουσαίο (που βρίσκεται μέσα στο αυτί) και μας δίνει πληροφορίες για τη θέση του κεφαλιού μας, την κατεύθυνση και την ταχύτητα της κίνησής μας (αίσθηση της κίνησης ή της ισορροπίας).  Στα άτομα με διαταραχές στη λειτουργία του εγκεφάλου (λόγω τραυματισμού, μη οξυγόνωσης ή και για άγνωστη αιτία βλ. αυτισμός) η αισθητηριακή ολοκλήρωση πάσχει. Κάποιες από τις αισθήσεις δεν λειτουργούν καλά. 
Συνήθη παραδείγματα είναι τα εξής:
Μπορεί ένα παιδί να γυρίζει γύρω – γύρω για πολλή ώρα χωρίς να δείχνει ότι ζαλίζεται.
Να βάζει συχνά αντικείμενα στο στόμα του, σχεδόν τα πάντα, ενώ δεν είναι σε ηλικία που αναπτυξιακά είναι αναμενόμενο.
            Να μη δείχνει να καταλαβαίνει ότι έχει χτυπήσει, ενώ εμείς βλέπουμε εκδορές, μελανιές.
Να μην αντιδρά σε ξαφνικούς ή έντονους ήχους στο περιβάλλον του, να φαίνεται να μην τους προσέχει καν.

Επίσης μπορεί να υπάρχει απραξία. Η πράξη είναι μια πολύ σημαντική λειτουργία και συνίσταται στα εξής:  α) τον ιδεασμό, να σκεφτώ τι είναι αυτό που θέλω να κάνω
β) τον κινητικό σχεδιασμό, να οργανώσω αυτή την καινούρια κίνηση
γ) την εκτέλεση.  
Εάν λείπει κάτι απ' όλ αυτά ή είνα διαταραγμένο έχουμε φαινόμενο απραξίας δηλ. το παιδί  να μην μπορεί να κατακτήσει νέες δεξιοτήτες για την καθημερινή του ζωή ή να τις κατακτά πολύ δύσκολα.
 
Εδώ έρχεται η μέθοδος της αισθητηριακής ολοκλήρωσης (η οποία αναπτύχθηκε από μια Αμερικανίδα εργοθεραπεύτρια - ερευνήτρια) που συνίσταται σε θεραπευτική παρέμβαση προκειμένου να βελτιωθούν οι απώλειες από τις βλάβες  στη νευρολογική αυτή διαδικασία.
Στη θεωρία της μεθόδου αυτής υπάρχουν 3 αρχές: 
1.Η δυνατότητα του ατόμου για μάθηση, εξαρτάται από την ικανότητά του να λαμβάνει τις αισθητηριακές πληροφορίες από το περιβάλλον και από το σώμα του, να τις επεξεργάζεται και να τις ενοποιεί στο νευρικό σύστημα και να τις χρησιμοποιεί για να σχεδιάζει και να οργανώνει τη συμπεριφορά του.
 2. Όταν το άτομο παρουσιάζει διαταραχή στην επεξεργασία και ολοκλήρωση των αισθητηριακών ερεθισμάτων, τότε διαταράσσεται η οργάνωση και η εκτέλεση της συμπεριφοράς του και αυτό επηρεάζει τη μάθησή του, σε κινητικό και σε γνωστικό επίπεδο.
3. Η  παροχή ευκαιριών για ενισχυμένη αισθητηριακή πρόσληψη, μέσα πάντα σε ένα πλαίσιο δραστηριότητας που έχει νόημα για το άτομο και ενώ το άτομο συνεχώς οργανώνει προσαρμοστική συμπεριφορά, θα έχει επίπτωση στο να βελτιώσει την ικανότητα του νευρικού συστήματος για επεξεργασία και οργάνωση των αισθητηριακών ερεθισμάτων. Αυτό με τη σειρά του θα βελτιώσει τη μάθηση του ατόμου σε γνωστικό και κινητικό επίπεδο.
Η παρέμβαση αισθητηριακής ολοκλήρωσης είναι μια εξατομικευμένη παρέμβαση, δεν υπάρχουν συνταγές, γιατί κάθε παιδί είναι διαφορετικό και έχει τις δικές του ανάγκες.     Ο στόχος της θεραπείας είναι η ανάπτυξη της προσαρμοστικής αντίδρασης από το άτομο. Δε μιλάμε λοιπόν για απλό αισθητηριακό ερεθισμό κ. Το άτομο πρέπει να είναι ενεργητικό, πρέπει να κάνει προσαρμοστικές αντιδράσεις για να θεωρήσουμε ότι όντως ενεργοποιείται το νευρικό του σύστημα και μαθαίνει. Τα ερεθίσματα ελέγχονται συνεχώς από το θεραπευτή, ανάλογα με τις αντιδράσεις του ατόμου, πρέπει δηλαδή ο θεραπευτής να είναι συνεχώς σε εγρήγορση, για το τι συμβαίνει στο άτομο. Η θεραπεία πρέπει να δίνεται βέβαια από εργοθεραπευτή, με εξειδικευμένη εκπαίδευση σε αυτή τη συγκεκριμένη θεωρία.  Τα αποτελέσματα της θεραπείας μπορούμε να τα δούμε στην αυτορύθμιση του παιδιού, στην πράξη, στις κινητικές δεξιότητες, αδρής και λεπτής κίνησης στο παιχνίδι και γενικά στην ετοιμότητά του για μάθηση.
Η παρέμβαση γίνεται σε  χώρο (αίθουσα S.I) με ειδικό εξοπλισμο και υλικά.  Η ατομική θεραπεία για το παιδί, όταν είναι πετυχημένη, μοιάζει με παιχνίδι. 
Αυτή είναι η θεωρία της αισθητηριακής ολοκλήρωσης. Στην άλλη ανάρτηση θα γράψω το πρακτικό μέρος δηλ. τα ελλείμματα του Γιώργου και πώς ανταποκρίθηκε στην παρέμβαση αυτή.