Συνολικές προβολές σελίδας

Δευτέρα, 17 Ιουνίου 2013

Mαθητής με αναπηρία: Γενικό ή ειδικό σχολείο;

Aυτό είναι ένα ερώτημα που απασχολεί πολλούς γονείς παιδιών με αναπηρία και μέσα σ'αυτούς είμαι και εγώ. Αυτά που θ' αναφέρω παρακάτω είναι οι δικές μου σκέψεις και συμπεράσματα, όχι  όμως αυθαίρετα, αλλά ύστερα από συζητήσεις με ειδικούς, ανάγνωση σχετικών βιβλίων και άρθρων  παρατήρηση περιπτώσεων αλλά και από προσωπικές εμπειρίες, μιας και στο περιβάλλον μου υπήρχαν από πάντα αρκετά άτομα με διάφορες μορφές αναπηρίας, πολλά απ' αυτά δε ήταν στενοί μου συγγενείς. Σαφώς υπεισέρχεται ο υποκειμενικός παράγοντας δηλ. οι αντιλήψεις μου, η στάση ζωής ο τρόπος σκέψης, οι αντιδράσεις κλπ.
Πολύ παλιά, τα παιδιά με ειδικές ανάγκες δεν εκπαιδεύονταν καθόλου, τουλάχιστον σε σχολείο. Τα κρατούσαν στο σπίτι  και στη συντριπτική πλειοψηφία ντρέπονταν γι'αυτά, αν όχι οι μητέρες τους, οι υπόλοιποι συγγενείς τους. Αυτό μπορώ να το διαβεβαιώσω και από την προσωπική μου εμπειρία. Ωστόσο ακόμη και σ'αυτό το εχθρικό κλίμα, οι μητέρες, ακόμη κι όταν ήταν σχεδόν αμόρφωτες, προσπαθούσαν - συνήθως μόνες, χωρίς καμιά υποστήριξη-,οδηγημένες από το ένστικτό τους, να βοηθήσουν όπως μπορούσαν τα παιδιά τους να κατακτήσουν δεξιότητες και κάποιο βαθμό αυτοεξυπηρέτησης και ανεξαρτησίας.
Σταδιακά τα πράγματα άρχισαν ν'αλλάζουν και άρχισε να γίνεται προσπάθεια να βελτιωθούν οι συνθήκες για τα άτομα με αναπηρία. Να έχουν δηλαδή κατάλληλη ιατρική φροντίδα για να  ''θεραπεύονται'' κατά το δυνατόν τα συμπτώματα  και να τους δίδεται κάποια μορφή ειδικής εκπαίδευσης, ειδικής αγωγής. Αυτό ήταν ένα μεγάλο βήμα, ωστόσο η επικέντρωση στην παθολογία του ατόμου δεν έφερε και τα καλύτερα αποτελέσματα. Δηλ. οι ειδικοί, σε όλους τους τομείς, προσέγγιζαν το άτομο με αναπηρία  με γνώμονα τι δεν μπορεί να κάνει και πώς θα κατορθώσουμε να το κάνει (τηρουμένων των αναλογιών βέβαια). Αυτό νομίζω ήταν πολύ στρεσογόνο για όλους, να εστιάζεις στις αδυναμίες και να προσπαθείς ντε και καλά να μεταμορφώσεις το παιδί με αναπηρία σε παιδί τυπικής ανάπτυξης. Μια που αυτό δεν γίνεται, το αποτέλεσμα είναι πλήθος αρνητικών συναισθημάτων.
Σήμερα η προσέγγιση έχει αρχίσει να αλλάζει, κατά τη γνώμη μου προς το καλύτερο. Χωρίς να παραβλέπεται η ιατρική φροντίδα, οι θεραπείες πλέον αρχίζουν να προσεγγίζουν το παιδί με βάση το τι μπορεί να κάνει και όχι τι δεν μπορεί. Αρχίζουν ν'αναζητούν το δυναμικό που υπάρχει μέσα στο παιδί, τις προτιμήσεις του, τις επιλογές του, τις όποιες ικανότητές του και να του δίνουν τα μέσα ν'αναπτύξει αυτές τις δεξιότητες. Στο πλαίσιο αυτό κρίνεται και ότι η συνεκπαίδευση παιδιών τυπικής ανάπτυξης και παιδιών με αναπηρία (εφόσον είναι δυνατή από τις συγκεκριμένες συνθήκες κάθε φορά) είναι το καλύτερο μοντέλο και έχει να προσφέρει πολλά.
 Η γνώμη μου είναι ότι αν το παιδί με αναπηρία δεν ενοχλεί τη διεξαγωγή του μαθήματος σε συστηματική βάση, αν έχει επαρκή νοητική ικανότητα για να παρακολουθήσει συγκεκριμένη τάξη, αν έχει την ψυχική δύναμη να είναι ο διαφορετικός σε μία τάξη, τότε είναι καλό ν' ακολουθήσει τη γενική εκπαίδευση. Κι αυτό γιατί καλείται τελικά, ως ενήλικας, να ζήσει σ' έναν κόσμο όπου θα είναι όντως ο διαφορετικός. Αν όμως η αναπηρία είναι βαριά, χρειάζεται πολύ ειδικές συνθήκες για την καθημερινότητά του, οι νοητικές ικανότητες δεν είναι επαρκείς ή δεν υπάρχουν ψυχικά αποθέματα με αποτέλεσμα να θυματοποιείται, είναι καλύτερο το ειδικό σχολείο, όπου το περιβάλλον είναι πολύ πιο οργανωμένο και προστατευμένο.
Ούτως ή άλλως υπάρχει η δυνατότητα να δεις πώς πάει το παιδί στη μία μορφή εκπαίδευσης και αν δεν το ικανοποιεί να μεταπηδήσει στην άλλη. Να γράψω και μερικά παραδείγματα (πραγματικά, μια και δουλεύω στο χώρο της εκπαίδευσης):
-Παιδί με τυφλότητα και κινητική αναπηρία ξεκινά στο ειδικό σχολείο. Παρότι έχει εξαιρετική νόηση, το είδος της αναπηρίας του οδηγεί στο να αντιμετωπίζεται σαν παιδί με νοητική υστέρηση, με αποτέλεσμα να μένει πίσω η εκπαίδευσή του. Μεταπηδά στο γενικό σχολείο στα μέσα του Δημοτικού και ύστερα από τις πρώτες δυσκολίες πηγαίνει πολύ καλά και οι βαθμοί του είναι άριστοι. Ενίοτε συναντά διευθυντές κολλημένους στο γράμμα και όχι στο πνεύμα του νόμου, αλλά τα εμπόδια, και με τη βοήθεια των θεραπευτών του, σιγά σιγά παραμερίζονται.
-Παιδιά με αρκετά βαριά κινητική αναπηρία και καλή νόηση ξεκινούν Δημοτικό στο ειδικό σχολείο για κινητικές δυσκολίες. Το περιβάλλον είναι το πιο κατάλληλο για την κινητική τους κατάσταση, με διακοπές του μαθήματος για να μπουν στα όργανα ή να κάνουν ασκήσεις ή να τοποθετηθούν σε θέσεις κλπ. Τελειώνοντας το δημοτικό και αφού η κινητική τους ικανότητα έχει πια παγιωθεί και έχουν καταλήξει στον τρόπο μετακίνησης και στην κινητική ρουτίνα, μεταπηδούν στο γενικό γυμνάσιο. Πάνε πολύ καλά.
-Παιδί με αρκετή νοητική υστέρηση ξεκινά στο γενικό σχολείο. Για διάφορους λόγους που δεν αναλύω εδώ, αντιμετωπίζεται άσχημα από τα υπόλοιπα παιδιά, το κοροϊδεύουν κλπ. Το ψυχολογικό κόστος είναι πολύ μεγάλο για όλους. Με τη μεταπήδηση στο ειδικό σχολείο, τα πράγματα βελτιώνονται πολύ.
-Ομοίως, παιδί στο φάσμα του αυτισμού ξεκινά γενικό σχολείο. Βιώνει διάφορα προβλήματα, οι δάσκαλοι δεν είναι εκπαιδευμένοι για την πολύ ιδιαίτερη περίπτωση του αυτισμού. Το μάθημα παρενοχλείται, υπάρχει επιθετικότητα από και προς αυτόν και τους συμμαθητές του. Στα διαλείμματα τον χτυπάνε και χτυπάει. Με τη μεταπήδηση στο ειδικό σχολείο, όλ'αυτά σταματούν. Οι δάσκαλοι είναι ειδικοί, γνωρίζουν τα θέματά του και πώς πρέπει ν'αντιδράσουν, η επιθετικότητα και το ξύλο σταματούν.
Κάθε παιδί είναι μια διαφορετική περίπτωση και πρέπει να συνεκτιμηθούν διάφοροι παράγοντες για την επιλογή του γενικού ή του ειδικού σχολείου, σε περίπτωση βέβαια που υπάρχει η δυνατότητα επιλογής.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου